(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.227. అధ్యాయః 227
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి భగవత్స్వరూపనిరూపకమునిసనత్కుమారసంవాదానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

`* యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-227-0x(6139)(74256)
కేచిదాహుర్ద్విధా లోకే త్రిధా రాజన్ననేకధా।
న ప్రత్యయో న చాన్యచ్చ దృశ్యతే బ్రహ్మ నైవ తత్॥ 12-227-1(74257)
నానావిధాని శాస్త్రాణి ఉక్తాశ్చైవ పృథగ్విధాః।
కిమధిష్ఠాయ తిష్ఠామి తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-227-2(74258)
భీష్మ ఉవాచ। 12-227-3x(6140)
స్వేస్వే యుక్తా మహాత్మానః శాస్త్రేషు ప్రభవిష్ణవః।
వర్తంతే షండితా లోకే కో విద్వాన్కశ్చ పండితః॥ 12-227-3(74259)
సర్వేషాం తత్వమజ్ఞాయ యథారుచి తథా భవేత్।
అస్మిన్నర్థే పురాభూతమితిహాసం పురాతనం॥ 12-227-4(74260)
మహావివాదసంయుక్తమృషీణాం భావితాత్మనాం।
హిమవత్పార్శ్వ ఆసీనా ఋషయః సంశితవ్రతాః॥ 12-227-5(74261)
షణ్ణాం తాని సహస్రాణి ఋషీణాం గణమాహితం।
తత్ర కేచిద్ధువం విశ్వం సేశ్వరం తు నిరీశ్వరం॥ 12-227-6(74262)
ప్రాకృతం కారణం నాస్తి సర్వం నైవమిదం జగత్।
అనేన చాపరే విప్రాః స్వభావం కర్మ చాపరే॥ 12-227-7(74263)
పౌరుషం కర్మ దైవం చ యత్స్వభావాదిరేవ తం।
నానాహేతుశతైర్యుక్తా నానాశాస్త్రప్రవర్తకాః॥ 12-227-8(74264)
స్వభావాద్బ్రాహ్మణా రాజంజిగీపంతః పరస్పరం।
తతస్తు మూలముద్భూతం వాదిప్రత్యర్థిసంయుతం॥ 12-227-9(74265)
పాత్రదండవిఘాతం చ వల్కలాజినవాససాం।
ఏకే మన్యుసమాపన్నాస్తతః శాంతా ద్విజోత్తమాః॥ 12-227-10(74266)
వసిష్ఠమబ్రువన్సర్వే త్వం నో బ్రూహి సనాతనం।
నాహం జానామి విప్రేంద్రాఃప్రత్యువాచ స తాన్ప్రభుః॥ 12-227-11(74267)
తే సర్వే సహితా విప్రా నారదం ఋషిమనువన్।
త్వం నో బ్రూహి మహాభాగ తత్వవిచ్చ భవానసి॥ 12-227-12(74268)
నాహం ద్విజా విజానామి క్వ హి గచ్ఛామ సంగతాః।
ఇతి తానాహ భగవాంస్తతః ప్రాహ చ స ద్విజాన్॥ 12-227-13(74269)
కో విద్వానిహ లోకేఽస్మిన్నమోహోఽమృతమద్భుతం।
తచ్చ తే శుశ్రువుర్వాక్యం బ్రాహ్మణా హ్యశరీరిణః॥ 12-227-14(74270)
సనద్ధామ ద్విజా గత్వా పృచ్ఛధ్వం స చ వక్ష్యతి॥ 12-227-15(74271)
తమాహ కశ్చిద్విజవర్యసత్తమో
విభాండకో మండితవేదరాశిః।
కస్త్వం భవానర్థవిభేదమధ్యే
న దృశ్యసే వాక్యముదీరయంశ్చ॥ 12-227-16(74272)
అథాహేదం తం భగవాన్సనంతం
మహామునే విద్ధి మాం పండితోఽసి
ఋషిం పురాణం సతతైకరూపం
యమక్షయం వేదవిదో వదంతి॥ 12-227-17(74273)
పునస్తమాహేదమసౌ మహాత్మా
స్వరూపసంస్థం వద ఆహ పార్థ।
త్వమేకోఽస్మదృషిపుంగవాద్య
నసత్స్వరూపమథవా పునః కిం॥ 12-227-18(74274)
అథాహ గంభీరతరానువాదం
వాక్యం మహాత్మా హ్యశరీర ఆదిః।
న తే మునే శ్రోత్రముఖేఽపి చాస్యం
న పాదహస్తౌ ప్రపదాత్మకే న॥ 12-227-19(74275)
బ్రువన్మునీన్సత్యమథో నిరీక్ష్య
స్వమాహ విద్వాన్మనసా నిగంయ।
ఋషే కథం వాక్యమిదం బ్రవీషి
న చాస్య మంతా న చ విద్యతే చేత్॥ 12-227-20(74276)
న శుశ్రువుస్తతస్తత్తు ప్రతివాక్యం ద్విజోత్తమాః।
నిరీక్షమాణా ఆకాశం ప్రహసంతస్తతస్తతః॥ 12-227-21(74277)
ఆశ్చర్యమితి మత్వా తే యయుర్హైమం మహాగిరిం।
సనత్కుమారసంకాశం సగణా మునిసత్తమాః॥ 12-227-22(74278)
తం పర్వతం సమారుహ్య దదృశుర్ధ్యానమాశ్రితాః।
కుమారం దేవమర్హంతం వేదపారావివర్జితం॥ 12-227-23(74279)
తతః సంవత్సరే పూర్ణే ప్రకృతిస్థం మహామునిం।
సనత్కుమారం రాజేంద్ర ప్రణిపత్య ద్విజాః స్థితాః॥ 12-227-24(74280)
ఆగతాన్భగవానాహ జ్ఞాననిర్ధూతకల్మషః।
జ్ఞాతం మయా మునిగణా వాక్యం తదశరీరిణః।
కార్యమద్య యథాకామం పృచ్ఛధ్వం మునిపుంగవాః॥ 12-227-25(74281)
తమబ్రువన్ప్రాంజలయో మహామునిం
ద్విజోత్తమం జ్ఞాననిధిం సునిర్మలం।
కథం వయం జ్ఞాననిధిం వరేణ్యం
యక్ష్యామహే విశ్వరూపం కుమార॥ 12-227-26(74282)
ప్రసీద నో భగవంజ్ఞానలేశం
మధుప్రయాతాయ సుఖాయ సంతః।
యత్తత్పదం విశ్వరూపం మహామునే
తత్ర బ్రూహి కిం తత్ర మహానుభావ॥ 12-227-27(74283)
స తైర్వియుక్తో భగవాన్మహాత్మా
యః సంగవాన్సత్యవిత్తచ్ఛృణుష్వ।
అనేక సాహస్రకలేషు చైవ
ప్రసన్నధాతుం చ శుభాజ్ఞయా సత్॥ 12-227-28(74284)
యథాహ పూర్వం యుష్మాసు హ్యశరీరీ ద్విజోత్తమాః।
తథైవ వాక్యం తత్సత్యమజానంతశ్చ కీర్తితం॥ 12-227-29(74285)
శృణుధ్వం పరమం కారణమస్తి కథమవగంయతే। అహన్యహని పాకవిశేషో దృశ్యతే తేన మిశ్రం సర్వం మిశ్రయతే। యథా మండలీ దృశి సర్వేషామస్తి నిదర్శనం। అస్తి చక్షుష్మతామస్తి జ్ఞానే స్వరూపం పశ్యతి। యథా దర్పణాంతం నిదర్శనం॥ 12-227-30(74286)
స ఏవ సర్వం విద్వాన్న బిభేతి న గచ్ఛతి కుత్రాహం కస్య నాహం కేన కేనేత్యవర్తమానో విజానాతి॥ 12-227-31(74287)
స యుగతో వ్యాపీ। స పృథక్స్థితః। తదపరమార్థః॥ 12-227-32(74288)
యథా వాయురేకః సన్బహుధేరితః। ఆశ్రయవిశేషో వా యస్యాశ్రయం యథావద్ద్విజే మృగే వ్యాఘ్రే చ మనుజే వేణుంసశ్రయో భిద్యతే వాయురథైకః। ఆత్మా తథాఽసౌ పరమాత్మాఽసావన్య ఇవ భాతి॥ 12-227-33(74289)
ఏవమాత్మా స ఏవ గచ్ఛతి సర్వమాత్మా పశ్యఞ్శృణోతి న చ ఘ్రాతి న భాషతే॥ 12-227-34(74290)
చక్రేఽస్య తం మహాత్మానం పరితో దశ రశ్మయః।
వినిష్క్రంయ యథా సూర్యమనుగచ్ఛంతి తం ప్రభుం॥ 12-227-35(74291)
దినేదినేఽస్తమభ్యేతి పునరుద్గచ్ఛతే దిశః।
తావుభౌ న రవౌ చాస్తాం తథా విత్త శరీరిణం॥ 12-227-36(74292)
పతితే విత్త విప్రేంద్రం భక్షణే చరణే పరః।
ఊర్ధ్వమేకస్తథాఽధస్తాదేకస్తిష్ఠతి చాపరః॥ 12-227-37(74293)
హిరణ్యసదనం జ్ఞేయం సమేత్య పరమం పదం।
ఆత్మనా హ్యాత్మదీపం తమాత్మని హ్యాత్మపూరుషం॥ 12-227-38(74294)
సంచితం సంచితం పూర్వం భ్రమరో వర్తతే భ్రమం।
యోఽభిమానీవ జానాతి న ముహ్యతి న హీయతే॥ 12-227-39(74295)
న చక్షుషా పశ్యతి కశ్చనైనం
హృదా మనీషా పశ్యతి రుపమస్య।
న శుక్లం న కృష్ణం పరమార్థభావం
గుహాశయం జ్ఞానదేవీకరస్థం॥ 12-227-40(74296)
బ్రాహ్మణస్య న సాదృశ్యే వర్తతే సోఽపి కిం పునః।
ఇజ్యతే యస్తు మంత్రేణ యజమానో ద్విజోత్తమః॥ 12-227-41(74297)
నైవ ధర్మీ న చాధమీం ద్వంద్వాతీతో విమత్సరః।
జ్ఞానతృప్తః సుఖం శేతే హ్యమృతాత్మా న సంశయః॥ 12-227-42(74298)
ఏవమేవ జగత్సృష్టిం కురుతే మాయయా ప్రభుః।
న జానాతి విమూఢాత్మా కారణం చాత్మనో హ్యసౌ॥ 12-227-43(74299)
ధ్యాతా ద్రష్టా తథా మంతా బోద్ధా దృష్టాన్స ఏవ సః।
కో విద్వాన్పరమాత్మానమనంతం లోకభావనం।
యత్తు శక్యం మయా ప్రోక్తం గచ్ఛధ్వం మునిపుంగవాః॥ 12-227-44(74300)
భీష్మ ఉవాచ। 12-227-45x(6141)
ఏవం ప్రణంయ విప్రేంద్రా జ్ఞానసాగరసంభవం।
సనత్కుమారం సందృష్ట్వా జగ్ముస్తే రుచిరం పునః॥ 12-227-45(74301)
తస్మాత్త్వమపి కౌంతేయ జ్ఞానయోగపరో భవ।
జ్ఞానమేవం మహారాజ సర్వదుఃఖవినాశనం॥ 12-227-46(74302)
ఇదం మహాదుఃఖసమాకరాణాం
నృణాం పరిత్రాణవినిర్మితం పురా।
పురాణపుంసా ఋషిణా మహాత్మనా
మహామునీనాం ప్రవరేణ తద్భువం॥' ॥ 12-227-47(74303)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి సప్తవింశత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 227॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

* 227,228, ఏతదవ్యాయద్వయం థ. పుస్తక ఏవ దృశ్యతే।

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.